రాజకీయాలు

ఎనిమిది మంది అధ్యక్షులు.. ఒకే విఫల వ్యూహం: ఇరాన్ ‘లొంగుబాటు’ ఎండమావేనా?

వాషింగ్టన్/టెహ్రాన్, :  అగ్రరాజ్యం అమెరికాకు, పశ్చిమాసియా శక్తి ఇరాన్‌కు మధ్య దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న ‘అంతులేని పోరు’ ఇప్పుడు మరో కీలక మలుపు తిరిగింది. ఇటీవల ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌కు ఒక సూటి హెచ్చరిక జారీ చేశారు: “మేము బలవంతానికి బలవంతంతో, గౌరవానికి గౌరవంతో ప్రతిస్పందిస్తాము.” ఈ ఒక్క వాక్యం గత నలభై ఏళ్ల అమెరికా విదేశాంగ విధాన వైఫల్యానికి అద్దం పడుతోంది. ట్రంప్ తన రెండవ పదవీకాలంలో కూడా ‘గరిష్ట ఒత్తిడి’ (Maximum Pressure) మంత్రమే పనిచేస్తుందని నమ్ముతున్నారు, కానీ చరిత్ర మరో పాఠం చెబుతోంది.

అమెరికా ప్రతినిధి స్టీవ్ విట్‌కాఫ్ ఫాక్స్ న్యూస్‌తో మాట్లాడుతూ.. ఇరాన్ ఎందుకు ఇంకా ‘లొంగిపోవడం’ లేదు అని ట్రంప్ ఆశ్చర్యపోతున్నట్లు వెల్లడించారు. పెర్షియన్ గల్ఫ్‌లో భారీగా అమెరికన్ సైనిక బలగాలను మోహరించినప్పటికీ, టెహ్రాన్ తన పంతాన్ని వీడకపోవడం వాషింగ్టన్ పాలకులకు అంతుచిక్కని ప్రశ్నగా మారింది. అయితే, ఈ గందరగోళానికి కారణం అమెరికా తన ‘పాత ప్లేబుక్’ను మార్చుకోకపోవడమే. 1953లో ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఎన్నికైన మొసద్దేగ్ ప్రభుత్వాన్ని CIA పడగొట్టిన నాటి నుండి, ఇరాన్ ప్రజలలో అమెరికా పట్ల అపనమ్మకం బలంగా నాటుకుపోయింది.

రీగన్ కాలంలో ఇరాన్ పౌర విమానాన్ని కూల్చివేసినా, బుష్ ‘దుష్ట అక్షం’గా ముద్ర వేసినా, క్లింటన్ ఆర్థిక ఆంక్షలతో ఊపిరాడకుండా చేసినా.. ఇరాన్ తన వ్యూహాత్మక ఆస్తులను అప్పగించడానికి సిద్ధపడలేదు. ట్రంప్ తన మొదటి పదవీకాలంలో అణు ఒప్పందం (JCPOA) నుండి వైదొలిగి, జనరల్ సోలైమానీని హత్య చేసినా.. ఫలితం శూన్యం. 2025లో తాజా చర్చలపై బాంబు దాడులు చేసినా, దేశంలో అల్లర్లను ప్రోత్సహించినా ఇరాన్ ప్రభుత్వం కుప్పకూలలేదు. దశాబ్దాల ఆంక్షలను, ఎనిమిదేళ్ల ఇరాక్ యుద్ధాన్ని తట్టుకుని నిలబడిన దేశాన్ని కేవలం సైనిక బెదిరింపులతో లొంగదీయడం సాధ్యం కాదని అమెరికా గుర్తించలేకపోతోంది.

నిజానికి, ‘ఒప్పందం’ చేసుకోవడం వేరు, ‘బేషరతు లొంగుబాటు’ డిమాండ్ చేయడం వేరు. ఇరాన్ తన క్షిపణి వ్యవస్థను, ప్రాంతీయ మిత్రులను వదులుకోవాలనే అమెరికా డిమాండ్లు ఇరాన్ సార్వభౌమత్వానికి గొడ్డలిపెట్టు వంటివి. గౌరవప్రదమైన చర్చలు లేనంత కాలం, అమెరికా ఎన్ని ఆంక్షలు విధించినా, ఎన్ని యుద్ధనౌకలను పంపినా ఇరాన్ వెనక్కి తగ్గదు. ట్రంప్ తన పూర్వీకుల వైఫల్యాలనే పునరావృతం చేస్తే, ఆయన కూడా తన పదవీకాలం ముగిసేలోపు అదే పాత ప్రశ్నను వేసుకుంటూ ఉండిపోతారు: “ఇరాన్ ఎందుకు లొంగిపోవడం లేదు?”